Γράφει η Βασιλική Γώγου

Στις 21 Ιουνίου 2009 εγκαινιάστηκε το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης για να στεγάσει τα ευρήματα του Ιερού λόφου. Όμως, το 50% των γλυπτών που κοσμούσαν τα αετώματα, τη ζωοφόρο και τις μετόπες του Παρθενώνα, αλλά και η μία από τις έξι Καρυάτιδες του Ερεχθείου, δεν είναι στη θέση τους, καθώς βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο, όπως και πολλοί άλλοι θησαυροί αρχαίων πολιτισμών από την Αίγυπτο, την Περσία, τη Ρώμη κ.α.

Για την ιστορία, τα Γλυπτά πουλήθηκαν στο μουσείο από τον Τόμας Μπρους, 7^ο Κόμη του Έλγιν το 1819 και το 1836 τοποθετήθηκαν στη αίθουσα Duveen του Βρετανικού Μουσείου.

Πώς όμως έφτασαν στα χέρια του Κόμη; Τον 18^ο αιώνα στην Ευρώπη, η συλλογή αντικειμένων και έργων τέχνης διαφόρων εποχών και ιδιαίτερα της αρχαιότητας ήταν ένα πολύ διαδεδομένο χόμπι των ευγενών. Ξεκίνησε ως μέρος ενός εκπαιδευτικού ταξιδιού των νέων και πολύ σύντομα κατέληξε να τονίζει την πολιτική και την οικονομική επιφάνεια των συλλεκτών. 

Στις αρχές του 19^ου αιώνα, η Αγγλία είχε διπλωματικές σχέσεις με τον Σουλτάνο που είχε έδρα στην Αθήνα. Ο Κόμης διασφάλισε άδεια εισόδου από το Σουλτάνο και αντί απλώς να ερευνήσει και να λάβει εκμαγεία των γλυπτών, αφαίρεσε κομμάτια τους. Τότε, συντάχθηκε το ξακουστό φιρμάνι, το οποίο τα παραχωρούσε στον Κόμη. Η ισχύς του εγγράφου αμφισβητήθηκε, όπως και η νομιμότητα της πράξης του Έλγιν, ο οποίος επικαλέστηκε την προστασία των γλυπτών για να δικαιολογηθεί.

Δύο αιώνες μετά, τα γλυπτά δεν έχουν επιστρέψει ακόμα στη χώρα μας, αν και το σχετικό αίτημα έχει γίνει από το 1832 και επανέρχεται συνεχώς στην επικαιρότητα.

Έχει επικρατήσει -λανθασμένα- τα Γλυπτά αυτά να αποκαλούνται «ελγίνεια». Πώς είναι δυνατόν να αποκαλούνται με το όνομα του καταπατητή τους; Αυτό το ερώτημα έθεσε πολύ εύστοχα η ηθοποιός Μελίνα Μερκούρη από τη θέση της υπουργού Πολιτισμού το 1986 κατά τη  διάρκεια ομιλίας της στην Οξφόρδη, στο πλαίσιο ενός debate με θέμα την επιστροφή των γλυπτών. Έχει πια αναγνωριστεί και από την UNESCO ότι ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να τελειώσει αυτό που ξεκίνησε η Μελίνα: τα μάρμαρα να λάμψουν στον Αττικό ουρανό, γιατί, όπως έλεγε «τα Μάρμαρα του Παρθενώνα είναι η περηφάνεια μας, η ταυτότητά μας. Είναι ό,τι μας συνδέει με το ελληνικό θαύμα. Είναι συνώνυμα με τις έννοιες της δημοκρατίας και της ελευθερίας».

Πηγές: wikipedia.org, doctv.gr, tanea.gr